۲۹ ملاک برای انتخاب سامانه‌های آموزشی LMS؛ بخش دوم

همان‌طور که در بخش اول مقاله ۲۹ ملاک برای انتخاب سامانه‌های آموزشی LMS گفتیم، سامانه آموزشی LMS بستری نرم‌افزاری برای تولید، مدیریت، ارائه و پیگیری محتوای آموزشی است. شرکت‌های نرم‌افزاری مختلف، انواع متنوعی از LMS را با امکانات گوناگون عرضه می‌کنند و همین موضوع باعث می‌شود انتخاب سامانه مناسب برای کسب‌وکارها نیازمند بررسی دقیق‌تری باشد.

در بخش اول، قابلیت‌هایی مانند مدیریت دوره‌ها، پشتیبانی از SCORM و xAPI، پورتال‌های آموزشی، برندینگ، برند سفید و یکپارچه‌سازی را بررسی کردیم. در این بخش، سراغ مجموعه دیگری از امکانات مهم سامانه LMS می‌رویم؛ قابلیت‌هایی که روی تجربه فراگیران، کاهش کارهای اداری، ارزیابی آموزش و افزایش تعامل کاربران اثر مستقیم دارند.

۷. اتوماسیون در سامانه LMS

اتوماسیون یکی از قابلیت‌های مهم LMS است که باعث کاهش کارهای تکراری و صرفه‌جویی در زمان مدیران آموزش می‌شود. با استفاده از اتوماسیون، بسیاری از وظایف اداری مانند ثبت‌نام کاربران، حذف یا غیرفعال‌سازی دسترسی‌ها، اختصاص دوره‌ها و ارسال اعلان‌ها می‌تواند بدون دخالت دستی انجام شود.

بسیاری از سامانه‌های LMS امکان اتصال به سیستم‌های منابع انسانی، CRM یا سایر نرم‌افزارهای سازمانی را دارند. به این ترتیب، وقتی کاربری وارد سازمان می‌شود یا نقش او تغییر می‌کند، سامانه می‌تواند به‌صورت خودکار او را در دوره‌ها یا مسیرهای آموزشی مرتبط ثبت‌نام کند.

اتوماسیون در آموزش‌های اجباری اهمیت بیشتری دارد. اگر دوره‌ای باید در زمان مشخصی تکمیل شود، LMS می‌تواند یادآوری‌های خودکار برای فراگیران ارسال کند، سررسیدها را اطلاع دهد و وضعیت تکمیل دوره‌ها را برای مدیران قابل پیگیری کند. این موضوع باعث می‌شود آموزش‌های مهم سازمانی به‌موقع انجام شوند و چیزی از قلم نیفتد.

۸. کاربرپسند بودن LMS

رضایت فراگیران تا حد زیادی به کاربرپسند بودن سامانه آموزشی بستگی دارد. هدف از LMS این است که کاربران روی یادگیری تمرکز کنند، نه اینکه وقت خود را صرف پیدا کردن مسیرها، دکمه‌ها یا روش استفاده از سامانه کنند.

یک LMS خوب باید دسترسی به دوره‌ها، محتوای آموزشی، آزمون‌ها، گواهینامه‌ها و وضعیت پیشرفت را ساده کند. فراگیر باید بتواند بدون پیچیدگی وارد سامانه شود، دوره موردنظر خود را پیدا کند و آموزش را ادامه دهد.

کاربرپسند بودن فقط به ظاهر سامانه محدود نیست. LMS باید روی دستگاه‌های مختلف مانند رایانه، لپ‌تاپ، تبلت و تلفن همراه به‌خوبی اجرا شود تا کاربر بتواند در دفتر کار، خانه، سفر یا هر موقعیت دیگری به آموزش‌ها دسترسی داشته باشد.

یکی دیگر از راه‌های افزایش رضایت کاربران، ایجاد کاتالوگ دوره‌هاست. وقتی فراگیران بتوانند از میان دوره‌های موجود، آموزش‌های موردنیاز یا موردعلاقه خود را انتخاب کنند، حس آزادی عمل بیشتری دارند و مشارکت آن‌ها در فرایند یادگیری افزایش پیدا می‌کند.

از طرف دیگر، اگر سازمان به تجربه کاربری اختصاصی، پنل ساده و مسیر یادگیری متناسب با کاربران خود نیاز داشته باشد، استفاده از طراحی سامانه تحت وب می‌تواند در کنار LMS آماده یا به‌جای آن، انتخاب مناسبی باشد.

۹. آزمون‌ها و ارزیابی یادگیری

آزمون‌ها یکی از ابزارهای مهم برای سنجش میزان یادگیری و پیشرفت فراگیران هستند. با استفاده از قابلیت آزمون در LMS، می‌توانید دانش کاربران را بعد از هر درس، فصل یا دوره کامل ارزیابی کنید.

یک سامانه LMS مناسب باید امکان تعریف انواع سؤال را فراهم کند؛ از سؤالات چندگزینه‌ای و درست یا غلط گرفته تا پاسخ کوتاه، تشریحی، جای خالی یا سؤالات ترکیبی. بسته به نوع آموزش، ممکن است به یک آزمون ساده یا یک ارزیابی دقیق‌تر نیاز داشته باشید.

قابلیت تصحیح خودکار نیز اهمیت زیادی دارد. وقتی آزمون به‌صورت خودکار تصحیح شود، فراگیران بلافاصله نتیجه خود را مشاهده می‌کنند و مدیران آموزش نیز بدون صرف زمان زیاد می‌توانند عملکرد کاربران را بررسی کنند.

آزمون‌ها همچنین به شما کمک می‌کنند بفهمید کدام بخش از آموزش برای کاربران دشوارتر بوده، چه موضوعاتی نیاز به بازبینی دارند و کدام فراگیران به آموزش تکمیلی نیاز دارند.

۱۰. نظرسنجی‌ها و دریافت بازخورد

در کنار سنجش دانش کاربران، دریافت بازخورد از تجربه یادگیری آن‌ها نیز اهمیت زیادی دارد. ممکن است کاربران دوره‌ای را با موفقیت پشت سر بگذارند، اما از کیفیت محتوا، ساختار دوره، زمان‌بندی یا نحوه ارائه آموزش رضایت کافی نداشته باشند.

قابلیت نظرسنجی در LMS به شما کمک می‌کند بازخورد فراگیران را درباره دوره‌های آموزشی جمع‌آوری کنید. این بازخوردها می‌توانند درباره کیفیت محتوا، کاربردی بودن آموزش، عملکرد مدرس، سختی آزمون‌ها، تجربه کاربری سامانه یا میزان رضایت کلی از دوره باشند.

با تحلیل پاسخ‌های نظرسنجی، می‌توانید دوره‌ها را به‌روزرسانی کنید، نقاط ضعف آموزش را شناسایی کنید و تجربه یادگیری بهتری برای کاربران بسازید. این موضوع به‌ویژه برای سازمان‌هایی که دوره‌های آموزشی مستمر برگزار می‌کنند اهمیت زیادی دارد.

۱۱. یکپارچه‌سازی وبینار با LMS

اگر بخشی از آموزش‌های شما به‌صورت زنده برگزار می‌شود، یکپارچه‌سازی LMS با ابزارهای وبینار می‌تواند فرایند برگزاری کلاس‌ها را ساده‌تر و حرفه‌ای‌تر کند. جلسات وبینار باعث می‌شوند آموزش برای مدرس و فراگیران تعاملی‌تر، زنده‌تر و جذاب‌تر باشد.

اتصال LMS به ابزارهایی مانند Google Meet، Zoom یا GoToMeeting این امکان را می‌دهد که جلسات آنلاین را از داخل سامانه آموزشی برنامه‌ریزی، مدیریت و پیگیری کنید. در این حالت، ثبت‌نام فراگیران، ارسال لینک جلسه، یادآوری زمان کلاس و حتی ثبت حضور کاربران می‌تواند منظم‌تر انجام شود.

برخی ابزارهای وبینار امکاناتی مانند نظرسنجی لحظه‌ای، اتاق‌های جانبی، چت گروهی و ابزارهای بررسی میزان مشارکت کاربران را نیز ارائه می‌کنند. وقتی این قابلیت‌ها با LMS هماهنگ شوند، مدیریت آموزش‌های زنده ساده‌تر و گزارش‌گیری از آن‌ها دقیق‌تر خواهد شد.

برای سازمان‌هایی که آموزش زنده، کلاس آنلاین یا رویداد آموزشی برگزار می‌کنند، هماهنگی میان LMS و ابزار وبینار می‌تواند بخش مهمی از طراحی یک وب اپلیکیشن اختصاصی آموزشی باشد.

۱۲. آموزش ترکیبی

آموزش ترکیبی یا Blended Learning روشی است که در آن آموزش آنلاین با آموزش حضوری یا زنده ترکیب می‌شود. در این مدل، بخشی از یادگیری از طریق محتوای آنلاین انجام می‌شود و بخش دیگر می‌تواند به‌صورت کلاس حضوری، جلسه زنده، وبینار یا کارگاه عملی برگزار شود.

آموزش ترکیبی کمک می‌کند مزایای آموزش سنتی و آموزش الکترونیکی در کنار هم قرار بگیرند. فراگیران می‌توانند بخشی از محتوا را در زمان دلخواه خود مطالعه کنند و در بخش‌های تعاملی‌تر، با مدرس یا سایر کاربران ارتباط مستقیم داشته باشند.

این روش برای بسیاری از سازمان‌ها کاربردی است؛ چون هم انعطاف‌پذیری آموزش آنلاین را دارد و هم ارتباط انسانی و تعامل آموزشی را حفظ می‌کند. LMS مناسب باید بتواند این نوع آموزش را پشتیبانی کند؛ یعنی هم محتوای آنلاین را مدیریت کند و هم جلسات زنده، حضور کاربران، آزمون‌ها و گزارش‌های آموزشی را در یک مسیر واحد قرار دهد.

۱۳. بازی‌وارسازی یا Gamification

بازی‌وارسازی یکی از روش‌های مؤثر برای افزایش انگیزه و تعامل فراگیران در LMS است. در این روش، عناصر بازی مانند امتیاز، مدال، سطح‌بندی، جدول رتبه‌بندی و دستاوردها وارد فرایند آموزش می‌شوند.

هدف از بازی‌وارسازی این نیست که آموزش به بازی تبدیل شود؛ بلکه قرار است یادگیری جذاب‌تر، هدفمندتر و قابل پیگیری‌تر شود. وقتی فراگیران برای تکمیل دوره، گرفتن امتیاز، رسیدن به سطح بالاتر یا دریافت مدال تلاش می‌کنند، انگیزه بیشتری برای ادامه یادگیری پیدا می‌کنند.

استفاده درست از Gamification می‌تواند رقابت سالمی میان کاربران ایجاد کند و میزان مشارکت آن‌ها را افزایش دهد. البته باید مراقب بود که بازی‌وارسازی بیش از حد یا نامتناسب با نوع آموزش، تمرکز کاربران را از یادگیری اصلی دور نکند.

۱۴. نقش‌ها و مجوزهای قابل پیکربندی کاربران

یک LMS قدرتمند باید در عین داشتن امکانات پیشرفته، ساختار مدیریتی ساده و قابل کنترل داشته باشد. یکی از مهم‌ترین ابزارها برای رسیدن به این هدف، تعریف نقش‌ها و مجوزهای کاربری است.

در هر سازمان، کاربران نقش‌ها و مسئولیت‌های متفاوتی دارند. مدیر آموزش، مدرس، فراگیر، مدیر واحد، ناظر، پشتیبان و مدیر کل سامانه نباید همگی سطح دسترسی یکسانی داشته باشند. LMS مناسب باید اجازه دهد برای هر نقش، دسترسی‌ها و مجوزهای مشخصی تعریف شود.

با استفاده از نقش‌های کاربری، می‌توانید ساختار سازمانی خود را در بستر آموزشی شبیه‌سازی کنید. برای مثال، مدیر هر واحد می‌تواند فقط گزارش‌های آموزشی کارکنان همان واحد را ببیند، مدرس می‌تواند دوره‌های خود را مدیریت کند و فراگیر فقط به دوره‌هایی دسترسی داشته باشد که برای او تعریف شده است.

این قابلیت علاوه بر امنیت، مدیریت آموزش را نیز ساده‌تر می‌کند. وقتی نقش‌ها درست تعریف شوند، اختصاص کاربران به دوره‌ها، مسیرهای یادگیری و گروه‌های آموزشی می‌تواند سریع‌تر و حتی به‌صورت خودکار انجام شود.

۱۵. گروه‌ها در LMS

گروه کاربری در LMS به مجموعه‌ای از کاربران گفته می‌شود که ویژگی‌ها، وظایف، سطح دسترسی یا نیازهای آموزشی مشابهی دارند. گروه‌بندی کاربران باعث می‌شود مدیریت دوره‌ها، دسترسی‌ها، گزارش‌ها و مسیرهای آموزشی ساده‌تر شود.

برای مثال، می‌توانید گروهی برای کارکنان تازه‌وارد، گروهی برای تیم فروش، گروهی برای مدیران، گروهی برای نمایندگان یا گروهی برای مشتریان خاص ایجاد کنید. هر گروه می‌تواند به دوره‌ها، آزمون‌ها، منابع یا گزارش‌های مشخصی دسترسی داشته باشد.

گروه‌ها به‌ویژه زمانی کاربرد دارند که تعداد کاربران زیاد باشد. در چنین شرایطی، مدیریت تک‌تک کاربران زمان‌بر و خطاپذیر است. اما با تعریف گروه‌ها، می‌توان کاربران را بر اساس نقش، تاریخ ورود، واحد سازمانی، سطح مهارت یا سایر ویژگی‌ها دسته‌بندی کرد.

برخی LMSها امکان تعریف قوانین خودکار برای گروه‌ها را نیز فراهم می‌کنند. برای مثال، می‌توانید تنظیم کنید تمام کاربرانی که در ۳۰ روز گذشته وارد شرکت شده‌اند، به‌صورت خودکار به گروه آموزش کارکنان جدید اضافه شوند. این قابلیت باعث کاهش کارهای دستی و افزایش دقت مدیریت کاربران می‌شود.

۱۶. ابزارهای آموزش اجتماعی

آموزش فقط از طریق مشاهده محتوا یا شرکت در آزمون اتفاق نمی‌افتد. بخش مهمی از یادگیری از طریق تعامل، گفت‌وگو، پرسش‌وپاسخ و انتقال تجربه میان افراد شکل می‌گیرد. به همین دلیل، ابزارهای آموزش اجتماعی در LMS اهمیت زیادی دارند.

LMSهایی که قابلیت یادگیری اجتماعی دارند، به کاربران اجازه می‌دهند تجربه‌های یادگیری خود را به اشتراک بگذارند، سؤال بپرسند، درباره محتوای آموزشی بحث کنند و از دانش دیگران استفاده کنند.

این قابلیت ارتباط میان مدرس‌ها و فراگیران را بهتر می‌کند و باعث می‌شود کاربران فقط مصرف‌کننده محتوا نباشند، بلکه در فرایند یادگیری مشارکت فعال داشته باشند. همچنین تعامل میان فراگیران می‌تواند به شکل‌گیری فرهنگ یادگیری در سازمان کمک کند.

ابزارهای آموزش اجتماعی می‌توانند شامل تالار گفتگو، بخش دیدگاه‌ها، پرسش‌وپاسخ، گروه‌های یادگیری، اشتراک‌گذاری منابع و حتی امتیازدهی به مشارکت کاربران باشند. چنین فضایی در طول زمان به مخزنی از تجربه‌ها، پاسخ‌ها و دانش آموزشی تبدیل می‌شود.

در پروژه‌های آموزشی گسترده، ترکیب قابلیت‌های اجتماعی با ساختار دوره‌ها، گروه‌ها و گزارش‌های آموزشی می‌تواند ارزش LMS را چند برابر کند. تجربه طراحی چنین سامانه‌هایی را می‌توان در نمونه‌هایی مانند سامانه آموزشی مبشران بهتر مشاهده کرد.

ادامه مقاله

در بخش دوم، ۱۰ قابلیت دیگر از ملاک‌های انتخاب سامانه LMS را بررسی کردیم؛ از اتوماسیون و تجربه کاربری گرفته تا آزمون‌ها، نظرسنجی‌ها، وبینار، آموزش ترکیبی، بازی‌وارسازی، نقش‌ها، گروه‌ها و آموزش اجتماعی.

در بخش سوم، سراغ ملاک‌های نهایی انتخاب LMS می‌رویم و قابلیت‌هایی را بررسی می‌کنیم که به گزارش‌گیری پیشرفته، گواهینامه‌ها، مسیرهای یادگیری، امنیت، مقیاس‌پذیری و تحلیل عملکرد آموزشی مربوط می‌شوند.

ادامه دارد: ۲۹ ملاک برای انتخاب سامانه آموزشی LMS – بخش سوم

سوالات متداول درباره امکانات LMS

اتوماسیون در LMS چه کاربردی دارد؟

اتوماسیون در LMS باعث می‌شود کارهایی مانند ثبت‌نام کاربران، اختصاص دوره‌ها، ارسال اعلان‌ها، یادآوری سررسیدها و مدیریت آموزش‌های اجباری به‌صورت خودکار انجام شود.

چرا کاربرپسند بودن LMS مهم است؟

چون فراگیران باید روی یادگیری تمرکز کنند، نه یاد گرفتن روش استفاده از سامانه. LMS کاربرپسند باعث افزایش رضایت کاربران، مشارکت بیشتر و تکمیل بهتر دوره‌ها می‌شود.

قابلیت آزمون در LMS چه فایده‌ای دارد؟

قابلیت آزمون به سازمان کمک می‌کند میزان یادگیری، پیشرفت و آمادگی کاربران را بسنجد و از طریق تصحیح خودکار، نتایج را سریع‌تر در اختیار فراگیران و مدیران آموزش قرار دهد.

آموزش ترکیبی در LMS چیست؟

آموزش ترکیبی روشی است که آموزش آنلاین را با کلاس حضوری، جلسه زنده یا وبینار ترکیب می‌کند تا یادگیری هم انعطاف‌پذیر باشد و هم تعامل انسانی خود را حفظ کند.

بازی‌وارسازی در LMS چه کمکی به یادگیری می‌کند؟

بازی‌وارسازی با استفاده از امتیاز، مدال، سطح‌بندی و جدول رتبه‌بندی، انگیزه کاربران را برای ادامه یادگیری افزایش می‌دهد و فرایند آموزش را جذاب‌تر می‌کند.

نقش‌ها و گروه‌ها در LMS چه تفاوتی دارند؟

نقش‌ها سطح دسترسی و مجوزهای کاربران را مشخص می‌کنند؛ اما گروه‌ها کاربران دارای ویژگی‌ها یا نیازهای آموزشی مشابه را دسته‌بندی می‌کنند تا مدیریت دوره‌ها و گزارش‌ها ساده‌تر شود.

آموزش اجتماعی در LMS یعنی چه؟

آموزش اجتماعی یعنی فراهم کردن امکان تعامل، گفت‌وگو، پرسش‌وپاسخ و اشتراک‌گذاری تجربه میان فراگیران و مدرس‌ها در محیط LMS.

 

 

منبع

مقالۀ «Top 29 Learning Management System Features You Should Consider» از وبگاه «learnupon»